Nowy instytut badawczy chce budować suwerenność technologiczną Polski i największy prywatny fundusz badań nad AI

Warszawa, 5 marca 2026 r. – W historycznych wnętrzach Pałacu na Foksal odbyła się inauguracja działalności GAIA Institute, nowego instytutu badawczego zajmującego się strategicznymi badaniami nad sztuczną inteligencją. Instytut ma ambicję stać się jednym z najważniejszych ośrodków w Polsce i regionie zajmujących się odpowiedzialnym rozwojem AI oraz jej wpływem na gospodarkę, społeczeństwo i bezpieczeństwo technologiczne.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele świata nauki, biznesu oraz środowisk technologicznych. Inauguracja była zwieńczeniem kilkuletniego procesu budowania społeczności ekspertów wokół idei odpowiedzialnej sztucznej inteligencji.

GAIA Institute powstał w unikalnej formule organizacyjnej – jako prosta spółka akcyjna non profit, w której naukowcy są akcjonariuszami i współtworzą kierunki badań instytutu. Model ten ma łączyć niezależność badań naukowych z elastycznością działania i możliwością współpracy z biznesem oraz instytucjami publicznymi.

– Jeśli nie zbudujemy własnych instytucji badań nad sztuczną inteligencją, będziemy eksportować talenty i importować technologie – podkreślił podczas inauguracji Damian Ciachorowski, prezes GAIA Institute. – Chcemy stworzyć w Polsce instytucję, która będzie prowadzić badania o globalnym znaczeniu i jednocześnie wzmacniać naszą suwerenność technologiczną.

Naukowcy i eksperci współtworzą instytut

W skład zespołu założycielskiego instytutu weszli uznani naukowcy reprezentujący różne dziedziny nauki, w tym m.in. kognitywistykę, psychologię, informatykę i nauki społeczne. Do grona Founding Scholars należą m.in.:

• prof. Włodzisław Duch
• dr hab. Paweł Holas
• Izabela Lipińska
• dr hab. Marek Porzeżyński
  
• dr hab. Bolesław Rok
• dr hab. inż. Piotr Senkus
• dr Paweł Szczęsny

Interdyscyplinarny charakter zespołu ma umożliwić prowadzenie badań nad sztuczną inteligencją w szerokim kontekście – od technologii i neuronauki, po psychologię, etykę i strategie wdrażania AI w gospodarce.

Pięć lat budowania społeczności

Inicjatywa GAIA rozwijała się przez ostatnie pięć lat jako międzynarodowa platforma współpracy ekspertów zajmujących się odpowiedzialnym rozwojem sztucznej inteligencji. W pracach badawczych, raportach i debatach organizowanych w ramach inicjatywy wzięło udział blisko 150 ekspertów z różnych dziedzin nauki i technologii.

Projekty i idee rozwijane przez społeczność GAIA były prezentowane m.in. podczas międzynarodowych konferencji poświęconych przyszłości technologii – od forum ONZ w Kioto po wydarzenia w Davos i innych ośrodkach globalnej debaty o AI.

„1 miliard na AI”

Jednym z głównych projektów ogłoszonych podczas inauguracji jest inicjatywa budowy kapitału żelaznego „1 miliard na AI”. Celem projektu jest stworzenie największego w Polsce prywatnego funduszu finansującego długoterminowe badania nad sztuczną inteligencją.

Projekt realizowany jest we współpracy z Fundacją GAIA, organizacją pożytku publicznego, która rozwija działania edukacyjne i społeczne związane z odpowiedzialnym rozwojem nowych technologii.

– Największe instytucje badawcze świata powstawały dzięki długoterminowemu wsparciu prywatnego kapitału. Chcemy stworzyć podobny fundament dla badań nad AI w Polsce – podkreślali organizatorzy wydarzenia.

Ambicja globalna

GAIA Institute zamierza prowadzić badania nad bezpieczeństwem i alignmentem systemów AI, modelami governance technologii oraz strategiami wdrażania sztucznej inteligencji w przedsiębiorstwach i instytucjach publicznych.

Ambicją instytutu jest stworzenie w Polsce ośrodka badawczego zdolnego do uczestnictwa w globalnej debacie o przyszłości sztucznej inteligencji oraz współtworzenia standardów jej odpowiedzialnego rozwoju.

Jak podkreślali uczestnicy wydarzenia, rozwój AI staje się jednym z kluczowych czynników konkurencyjności gospodarek i bezpieczeństwa państw, a budowa własnych kompetencji badawczych w tym obszarze jest strategicznym wyzwaniem dla Polski i Europy.