Europa jako centrum badań nad zrównoważoną transformacją cyfrową.
W naszym systematycznym przeglądzie literatury przeanalizowaliśmy 101 publikacji naukowych, których autorami było 358 badaczy reprezentujących 43 państwa. Analiza pokazała wyraźną dominację Europy. Ponad 60% wszystkich autorów było afiliowanych przy instytucjach europejskich, podczas gdy Azja odpowiadała za około 24%, a Ameryka Północna i Afryka – po około 4% każda. Pozostali autorzy reprezentowali Australię oraz Amerykę Południową.
Największy udział miały Niemcy (12%), następnie Hiszpania, Włochy oraz Wielka Brytania (po około 7–8%). Dane te wskazują, że europejskie środowisko naukowe nie tylko intensywnie bada zrównoważoną transformację cyfrową, ale również w znacznym stopniu kształtuje sposób rozumienia tego zjawiska.
KONTYNENT | WSZYSCY AUTORZY | PIERWSZY AUTOR | ||
ILOŚĆ KRAJÓW | ILOŚĆ AUTORÓW | ILOŚĆ KRAJÓW | ILOŚĆ AUTORÓW | |
EUROPA | 22 | 224 | 19 | 63 |
AZJA | 12 | 86 | 9 | 26 |
AFRYKA | 4 | 13 | 3 | 4 |
AMERYKA PÓŁNOCNA | 3 | 14 | 2 | 4 |
AMERYKA POŁUDNIOWA | 1 | 12 | 1 | 2 |
AUSTRALIA | 1 | 9 | 1 | 2 |
SUMA | 43 | 358 | 35 | 101 |
Dlaczego właśnie Europa?
Dominacja Europy nie jest przypadkowa. W ostatnich latach Unia Europejska konsekwentnie rozwija polityki łączące cyfryzację z celami zrównoważonego rozwoju. Należą do nich między innymi: Europejski Zielony Ład, strategia cyfrowej transformacji Unii Europejskiej, koncepcja Industry 5.0, rozwój regulacji ESG, czy europejskie regulacje dotyczące sztucznej inteligencji. W efekcie europejscy badacze coraz częściej analizują transformację cyfrową nie jako projekt informatyczny, lecz jako proces obejmujący ludzi, technologie, zarządzanie oraz środowisko. To właśnie takie holistyczne podejście coraz częściej pojawia się również w najnowszych publikacjach naukowych dotyczących Sustainable Digital Transformation.
Europa rozwija nie tylko technologie
Transformacja cyfrowa rozwija się dziś szybciej niż kiedykolwiek wcześniej. Organizacje na całym świecie inwestują w sztuczną inteligencję, Internet Rzeczy (IoT), chmurę obliczeniową czy zaawansowaną analitykę danych. Szacuje się, że globalne wydatki na transformację cyfrową osiągnęły 2,8 biliona dolarów, a do 2030 roku do Internetu będzie podłączonych blisko bilion urządzeń. Jednocześnie nawet 40% obecnych liderów rynkowych może utracić swoją pozycję z powodu braku skutecznej strategii transformacji cyfrowej.
Tak dynamiczny rozwój technologii sprawił jednak, że coraz częściej pojawiają się pytania nie tylko o efektywność wdrażanych rozwiązań, ale również o ich wpływ na ludzi, organizacje i środowisko. Właśnie dlatego Sustainable Digital Transformation staje się jednym z najszybciej rozwijających się kierunków badań w naukach o zarządzaniu. Europa odegrała w tym procesie szczególną rolę.
Badania prowadzone przez europejskie ośrodki naukowe coraz częściej koncentrują się na odpowiedzialnym wykorzystaniu technologii, etycznym rozwoju sztucznej inteligencji, odporności organizacji oraz długoterminowym tworzeniu wartości, a nie wyłącznie na wdrażaniu kolejnych narzędzi cyfrowych.
Czym właściwie jest Sustainable Digital Transformation?
Wbrew powszechnemu przekonaniu słowo „zrównoważona” nie oznacza wyłącznie ograniczania wpływu technologii na środowisko. W literaturze naukowej Sustainable Digital Transformation odnosi się do zdolności organizacji do prowadzenia transformacji cyfrowej w sposób zapewniający długoterminowe tworzenie wartości. Obejmuje to jednoczesne uwzględnienie aspektów technologicznych, społecznych, organizacyjnych i środowiskowych.
Oznacza to, że skuteczna transformacja cyfrowa powinna być:
- technologicznie innowacyjna, wykorzystując rozwiązania takie jak AI, IoT czy chmura obliczeniowa;
- społecznie odpowiedzialna, wspierając rozwój kompetencji pracowników oraz budując kulturę organizacyjną sprzyjającą zmianom;
- zarządzana w sposób etyczny, z uwzględnieniem zasad governance, transparentności i zgodności z regulacjami;
- środowiskowo odpowiedzialna, minimalizując negatywny wpływ technologii na klimat i zasoby naturalne.
Dlaczego potrzebujemy nowego spojrzenia?
Mimo dynamicznego rozwoju badań literatura dotycząca Sustainable Digital Transformation pozostaje rozproszona. Poszczególni autorzy koncentrują się najczęściej na pojedynczych aspektach – innowacjach technologicznych, wpływie środowiskowym, projektowaniu zorientowanym na człowieka czy zarządzaniu zmianą – rzadko pokazując, w jaki sposób wszystkie te elementy wzajemnie na siebie oddziałują.
Analiza wykazała, że nadal brakuje jednolitej definicji SDT oraz spójnego modelu teoretycznego, który integrowałby wszystkie kluczowe wymiary transformacji cyfrowej. Ta luka badawcza stała się punktem wyjścia do opracowania frameworku PTME (People–Technology–Management–Environment), porządkującego rozproszoną wiedzę naukową i proponującego holistyczne spojrzenie na zrównoważoną transformację cyfrową.
Jaka czeka nas przyszłość?
Patrząc w przyszłość, można oczekiwać, że rozwój SDT będzie koncentrował się wokół trzech głównych kierunków. Pierwszym będzie ujednolicenie definicji i wypracowanie wspólnego języka badawczego. Drugim – opracowanie metod pomiaru dojrzałości i gotowości organizacji do zrównoważonej transformacji cyfrowej. Trzecim natomiast będzie zrozumienie wpływu sztucznej inteligencji i innych technologii cyfrowych na długoterminową odporność organizacji oraz realizację celów zrównoważonego rozwoju.
Dla badaczy oznacza to, że zrównoważona transformacja cyfrowa nie jest już jedynie nowym terminem opisującym cyfryzację przedsiębiorstw. Coraz więcej dowodów wskazuje, że staje się ona samodzielnym obszarem badawczym, wymagającym własnych definicji, modeli teoretycznych oraz metod badawczych. Zrozumienie tej ewolucji będzie miało kluczowe znaczenie dla rozwoju przyszłych badań nad zarządzaniem, sztuczną inteligencją i zrównoważonym rozwojem.
O autorze
Damian Ciachorowski jest doktorantem na Wydziale Zarządzania i Ekonomii Politechniki Gdańskiej oraz założycielem inicjatyw poświęconych sztucznej inteligencji, innowacjom i zrównoważonemu rozwojowi. Jego badania koncentrują się na zrównoważonej transformacji cyfrowej, wdrażaniu sztucznej inteligencji, gotowości organizacyjnej oraz napięciach między człowiekiem a maszyną w środowiskach cyfrowych.
Jak cytować
Ciachorowski, D., Lis, A. M. & Miranda, E. (2025). Sustainability in digital transformation: towards an integrated framework. Engineering Management in Production and Services, 17(4), 86-103. doi: 10.2478/emj-2025-0028